Nợ công khoảng 3.600 tỷ euro đặt Pháp trước yêu cầu giảm thâm hụt trong lúc các biện pháp tiết kiệm gây phản ứng xã hội. Bài phân tích mới nhìn lại cuộc biểu tình ngày 17/10, với khoảng 550.000–800.000 người tham gia, để làm rõ áp lực ngân sách phía sau tranh luận về chi phí sinh hoạt và cắt giảm chi tiêu.
Phần lớn cuộc tuần hành diễn ra ôn hòa, dù có nơi xuất hiện bạo loạn. Sự kiện đó là bối cảnh đã xảy ra, không phải một đợt biểu tình mới vào ngày bài phân tích được đăng.
Tăng trưởng yếu làm bài toán nợ khó hơn
IMF dự báo kinh tế Pháp chỉ tăng 0,4% năm nay, so với 0,9% năm 2025. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ mười năm lên 5%, cao nhất từ năm 2002, làm tăng chi phí vay và tái cấp vốn. Khoảng chênh với Đức cũng rộng nhất kể từ khủng hoảng nợ năm 2012 theo bài viết.
Carsten Brzeski của ING Research đánh giá thâm hụt sơ cấp, chưa tính lãi nợ, gần 3% GDP. Ông cho rằng điều chỉnh mức này đòi hỏi sự đồng thuận chính trị lớn, nhất là khi Pháp nhiều lần không đạt mục tiêu tài khóa.
Áp lực còn đến từ dân số già và hệ thống lương hưu, hiện chiếm khoảng một phần tư tổng chi công theo phân tích. Các đề xuất giảm chi hoặc tăng tuổi nghỉ hưu vì vậy đồng thời chạm tới khả năng cân đối ngân sách và lợi ích người lao động.
Ngân sách còn phải đi qua Quốc hội
Dự thảo đang thảo luận đặt mục tiêu thâm hụt 5% GDP vào năm tới. Chính phủ không có đa số ghế, trong khi các lực lượng đối lập phản đối, khiến khả năng thông qua trước cuối năm còn bấp bênh.
Bộ trưởng Roland Lescure ngày 13/10 bác nhận định Pháp đã mắc hiệu ứng nợ quả cầu tuyết. Một ngày sau, Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva kêu gọi cải thiện nguồn thu, chi tiêu và quản lý tài chính, đồng thời cho rằng quá trình khôi phục niềm tin sẽ cần thời gian.
Brzeski cũng phân biệt khó khăn tài khóa với khủng hoảng huy động vốn: theo ông, Pháp chưa rơi vào tình trạng thứ hai. Do đó, việc lợi suất tăng không đồng nghĩa nước này đã vỡ nợ; triển vọng vẫn gắn với các lựa chọn và khả năng thực thi cải cách.