Chiều 28/10, tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình ý kiến đại biểu trong phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Theo VnExpress, ông nói việc chuyển nhượng nhà xã hội sau 5 năm theo giá thị trường là "không được". Lý do, theo Bộ trưởng, là nhà ở xã hội là chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước dành cho người khó khăn về thu nhập, nên chủ sở hữu không còn nhu cầu ở mà muốn chuyển nhượng phải đáp ứng điều kiện để tránh trục lợi chính sách.
Bộ trưởng cũng lý giải vì sao giá nhà ở xã hội chênh lệch giữa các địa phương, thậm chí giữa các dự án trong cùng một thành phố, với mức giá thời gian qua dao động khoảng 15-29 triệu đồng/m2.
Vì sao giá nhà ở xã hội chênh nhau
Theo VietnamPlus, dù được ưu đãi về thuế, đất đai, giải phóng mặt bằng và tín dụng, dự án nhà ở xã hội vẫn phải tính chi phí xây dựng, hạ tầng và lãi vay ngân hàng của nhà đầu tư. Bộ trưởng dẫn ví dụ: "Dự án có 2-3 tầng để đỗ xe, giá khác với nơi một tầng hoặc không có chỗ để xe. Giá vật tư, vật liệu xây dựng các địa phương cũng khác nhau". Dự án có hạ tầng tốt hơn thì giá cũng cao hơn.
Với nhà ở cho thuê, Bộ trưởng cho biết giá thuê không được vượt mức do UBND cấp tỉnh thẩm định, áp dụng cho cả nhà do Nhà nước và do doanh nghiệp, tư nhân đầu tư. Ông dẫn ví dụ tại Hà Nội, căn hộ thương mại thông thường trong cùng khu vực cho thuê khoảng 18 triệu đồng/tháng, còn căn hộ cho đối tượng thuê nhà ở xã hội khoảng 6 triệu đồng/tháng.
Quy định bán lại: hiện hành và dự thảo
Theo VnExpress, Luật Nhà ở hiện hành cho phép chủ sở hữu nhà ở xã hội, sau 5 năm, chuyển nhượng cho người có nhu cầu theo cơ chế thị trường. Dự thảo sửa đổi đề xuất sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền, bên mua không được bán lại tự do mà chỉ được chuyển nhượng cho người thuộc diện được mua nhà ở xã hội. Trước ý kiến đề nghị chỉ cho bán lại cho chủ đầu tư, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các tỉnh, thành phố trước khi đưa quy định vào dự thảo, theo VietnamPlus.
Hầu hết đại biểu ủng hộ hướng siết này nhưng đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát giá bán lại:
- Bà Lý Anh Thư, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, cho rằng thiếu cơ chế kiểm soát giá bán lại "có thể làm giảm cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội của những người thực sự có nhu cầu". Bà đề xuất xác định giá bán lại dựa trên giá mua ban đầu và chỉ số hiệu chỉnh do cơ quan có thẩm quyền xác định.
- Ông Thạch Phước Bình, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, lưu ý "nếu khống chế giá ở mức thấp lại hạn chế quyền tài sản của chủ sở hữu", và đề xuất cho chủ đầu tư, quỹ nhà ở hoặc tổ chức được Nhà nước giao nhiệm vụ quyền ưu tiên mua lại.
- Ông Nguyễn Khánh Vũ, Chủ tịch HĐND phường Quảng Trị, cho rằng dự thảo thiếu quy định chuyển tiếp cho người đã hoặc sắp đủ 5 năm, điều "có thể dẫn đến áp dụng không thống nhất giữa các địa phương và dễ phát sinh khiếu kiện".
- Ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu chuyên trách Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, đề nghị kết nối dữ liệu nhà ở với dữ liệu đất đai, dân cư để kiểm soát cả khâu xét duyệt, phân phối và sử dụng.
Chỉ tiêu nhà ở xã hội đến năm 2030
Theo VnExpress, giai đoạn đến năm 2030, Chính phủ giao các địa phương phát triển 899.857 căn nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê:
| Hạng mục, địa phương | Số căn |
|---|---|
| Tổng cả nước | 899.857 |
| Trong đó nhà ở cho thuê | 191.023 (khoảng 21%) |
| Trong đó để bán, thuê mua | 708.834 |
| TP HCM | 181.257 |
| Hà Nội | 84.000 |
| Đồng Nai | 60.054 |
| Hải Phòng | 32.850 |
| Đà Nẵng | 26.279 |
| Cần Thơ | 13.250 |
| Huế | 10.600 |
Theo VietnamPlus, quỹ phát triển nhà ở xã hội có ba nguồn: ngân sách địa phương, tiền thu từ bán tài sản công và khoản tiền 20% liên quan đến quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại.
Về chung cư cũ, Bộ trưởng gọi đây là "bài toán hết sức khó khăn, đặc biệt là các chung cư từ trước năm 1994 mà bây giờ cần cải tạo, chỉnh trang đô thị". Ở Hà Nội, nhiều căn chỉ 20-30 m2 nhưng người dân đề nghị đền bù đến 100 m2 cho 5-6 nhân khẩu, trong khi thành phố đã áp dụng hệ số đền bù lên tới 1,5. "Và như thế thì không có nhà đầu tư nào làm được", Bộ trưởng nói, theo VietnamPlus. Với quản lý chung cư, ông khẳng định: "Dứt khoát là phải có phí quản trị căn hộ. Quỹ bảo trì này phải nằm trong ngân hàng".
Điều gì tiếp theo
Quốc hội sẽ xem xét, biểu quyết Luật Nhà ở (sửa đổi) tại phiên họp ngày 21/11. Nếu được thông qua, luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Những điểm còn để ngỏ sau phiên thảo luận gồm cơ chế xác định giá bán lại sau 5 năm, quyền ưu tiên mua lại và quy định chuyển tiếp cho người đã đủ thời hạn bán nhà.