Chính phủ đề xuất đánh thuế 0,2% với đất bỏ hoang, đất không hoặc chậm đưa vào sử dụng, và không áp dụng hạn mức, nghĩa là toàn bộ diện tích thuộc diện này đều chịu cùng một thuế suất. Theo VnExpress, đề xuất nằm trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của ba luật thuế mà Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình Quốc hội sáng 23/10/2026. Phần lớn đại biểu thảo luận ở tổ chiều cùng ngày ủng hộ chủ trương, nhưng đề nghị làm rõ tiêu chí và thời điểm tính thuế.
Đề xuất cụ thể là gì
Ba luật được sửa cùng lúc gồm Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân. Mức 0,2% nằm ở phần sửa Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. VnExpress cho biết thuế suất này gấp gần 7 lần mức áp cho đất ở trong hạn mức. Cơ quan soạn thảo nói mục tiêu là thể chế hóa Nghị quyết 21 của Trung ương, khắc phục tình trạng đất bỏ hoang và nâng hiệu quả sử dụng đất.
Song song, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) lần đầu đưa ra khái niệm đất bỏ hoang: đất được Nhà nước giao, cho thuê nhưng không đưa vào sử dụng liên tục trong một thời gian nhất định. Đất nông nghiệp bỏ hoang quá 24 tháng liên tục, không tiếp tục sử dụng sau khi bị phạt hành chính sẽ bị thu hồi; đất dự án chậm tiến độ phải nộp thêm khoản bổ sung tăng dần hằng năm và bị thu hồi nếu quá 60 tháng vẫn không khai thác. Dự thảo này được Chính phủ trình ngày 22/10 (xem thêm: Sửa Luật Đất đai: Thủ tướng nói giá đất cao gây hệ lụy lớn).
Cơ quan thẩm tra và đại biểu băn khoăn điều gì
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng hồ sơ chưa đánh giá tác động thu ngân sách, và dự thảo chưa loại trừ thời gian bất khả kháng hay đất của dự án phân kỳ đã được duyệt. "Việc này có thể dẫn đến thu thuế đối với trường hợp chậm sử dụng đất do nguyên nhân khách quan", báo cáo thẩm tra nêu. Ủy ban cũng chỉ ra luật hiện hành đang áp thuế 0,15% với đất sử dụng chưa đúng quy định, về bản chất cũng là đất không hoặc chậm đưa vào sử dụng.
Tại phiên thảo luận tổ chiều 23/10, bà Đoàn Thu Hà, Phó bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn, hỏi: "Mức thuế suất này tính từ ngày bắt đầu không sử dụng đất, thời điểm hết hạn hay khi cơ quan có thẩm quyền xác định tình trạng đất". Bà lưu ý: "Không để hình thành tâm lý chỉ cần nộp thêm thuế là có thể tiếp tục giữ đất kéo dài".
Ai có thể bị ảnh hưởng
Các ý kiến tại tổ cho thấy tác động có thể vượt ra ngoài nhóm đầu cơ:
| Đối tượng | Băn khoăn | Người nêu |
|---|---|---|
| Ngân hàng, VAMC giữ đất chờ xử lý nợ | Có thể chịu gánh nặng thuế dù không găm giữ, đầu cơ | Chủ tịch Agribank Tô Huy Vũ |
| Hộ dân mua đất chưa đủ tiền xây nhà | Có bị đánh thuế hay không | Ông Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) |
| Hộ gia đình có đất ở hợp pháp chưa xây | Phạm vi áp thuế cần nói rõ | Bà Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) |
| Dự án chậm do thủ tục nhà nước | Cần tách khỏi lỗi của chủ đầu tư | Bà Nguyễn Thị Việt Nga |
"Nếu không có quy định loại trừ, chính sách này sẽ gây gánh nặng thuế không hợp lý cho các tổ chức tài chính", ông Tô Huy Vũ nói. Bà Việt Nga nhấn mạnh: "Đây là vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, không nên để phát sinh cách hiểu khác nhau khi triển khai".
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết sẽ chỉ đạo Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, quy định rõ thế nào là đất bỏ hoang, bảo đảm thuế không chồng chéo.
Lộ trình tiếp theo
Theo VnExpress, Quốc hội sẽ thảo luận dự luật ở hội trường ngày 6/11/2026. Nếu được thông qua vào ngày 20/11/2026, luật sẽ có hiệu lực từ năm 2027.