Hội thảo thông báo những phát hiện mới về khảo cổ học toàn quốc lần thứ 61 diễn ra ngày 15–16/10 tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam ở Hà Nội. Theo Báo Văn Hóa, gần 400 bài viết được giới thiệu trong năm lĩnh vực, từ khảo cổ tiền sử đến khảo cổ dưới nước.
Các tham luận tổng hợp kết quả nghiên cứu được báo cáo trong năm 2026, không có nghĩa mọi cuộc khai quật hoặc phát hiện đều diễn ra trong hai ngày hội thảo. Một số tư liệu được thu thập từ những đợt khảo sát trước đó.
Bổ sung tư liệu về kiến trúc và cư dân xưa
Tại khu vực Chính điện Kính Thiên thuộc Hoàng thành Thăng Long, cuộc khai quật năm 2026 có diện tích 910 m². Kết quả tiếp tục làm rõ nền móng, sân điện thời Lê và các dấu tích liên quan điện Long Thiên thời Nguyễn.
Tầng văn hóa dày khoảng 6 m chứa tư liệu từ thời Đại La đến hiện đại. Các lớp chồng xếp cung cấp căn cứ nghiên cứu sự thay đổi của không gian trung tâm quyền lực qua nhiều giai đoạn.
Hội thảo cũng giới thiệu nghiên cứu đàn tế Nam Giao ở Thanh Hóa, khảo sát LiDAR tại Hoa Lư và dấu tích phòng thủ ven biển tại Đà Nẵng. Mộ Chạp Khê ở Quảng Ninh, khai quật tháng 12/2025, cung cấp 2.673 hiện vật; nhận định niên đại khoảng nửa đầu thế kỷ II vẫn được trình bày ở mức bước đầu.
Công nghệ phải đi cùng bảo tồn bối cảnh
Các nghiên cứu dưới nước đề cập thuyền cổ Hà Mãn, tàu đắm Cù Lao Chàm và cọc gỗ gần đền Kiếp Bạc. Tư liệu có thể hỗ trợ tìm hiểu phương tiện, kỹ thuật hàng hải và giao thương, song cần phân tích niên đại, cấu trúc và chức năng.
Những phương pháp được thảo luận gồm carbon phóng xạ, phân tích phấn hoa, thành phần vật liệu, hệ thống thông tin địa lý và mô hình ba chiều.
Phó viện trưởng Viện Khảo cổ học Đỗ Trường Giang nhấn mạnh bối cảnh khảo cổ là tư liệu không thể tái tạo nguyên trạng sau khai quật. Vì vậy, nghiên cứu cần gắn với ghi chép, năng lực bảo quản, lưu trữ, phân tích và công bố dữ liệu, thay vì chỉ thu thập hiện vật.