Lăng Trường Cơ, nơi an nghỉ của chúa Nguyễn Hoàng, hiện thuộc phường Kim Long, thành phố Huế. Công trình có lịch sử gắn với các chúa Nguyễn và vùng Thuận Hóa–Phú Xuân. Trong ghi nhận mới, khu vực cạnh đường vào vẫn có hàng quán ảnh hưởng mỹ quan, trong khi phương án bồi thường, hỗ trợ sáu hộ bị tác động đã được cơ quan chức năng phê duyệt.
Hai lớp thành và dấu tích lịch sử
Nguyễn Hoàng sống từ năm 1525 đến 1613, ban đầu được an táng tại núi Thạch Hãn, Quảng Trị, sau đó cải táng về vị trí hiện nay, cách sông Tả Trạch khoảng 300 m. Vua Gia Long đặt tên lăng Trường Cơ; dưới thời Minh Mạng, lăng tiếp tục được tu sửa.
Hiện khu lăng có thành ngoài chu vi khoảng 156 m, cao hơn 2,5 m, và thành trong gần 70 m, cao hơn hai m. Phần mộ bằng gạch, vôi vữa gồm hai khối chữ nhật thấp chồng lên nhau, với hương án phía trước và bình phong trang trí phía sau. Văn bia trong khuôn viên ghi lại lịch sử, vai trò của Nguyễn Hoàng.
Phân biệt tu bổ cũ với tiến độ hiện nay
Lăng được xếp hạng di tích quốc gia năm 1998. Năm 2016, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cùng Hội đồng Nguyễn Phước tộc thực hiện tu bổ bằng nguồn xã hội hóa hơn 3,8 tỷ đồng. Những hạng mục khi đó gồm cổng, trụ biểu, vòng thành, bình phong, mộ, hương án, hồ bán nguyệt, sân vườn và thoát nước.
Thông tin về sáu hộ hiện nay do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Nam sông Hương cung cấp, trong khuôn khổ giai đoạn hai dự án bảo tồn hệ thống Kinh thành Huế. Phê duyệt phương án là một bước thủ tục; bản tin chưa xác nhận các hộ đã di dời hoặc môi trường quanh lăng được chỉnh trang hoàn tất. Giá trị lịch sử và kết quả phục hồi trước đây vì vậy cần được nhìn tách biệt với phần công việc còn tiếp tục.