Nhà vô địch marathon thế giới Peres Jepchirchir bị đình chỉ tạm thời vì dương tính với EPO

Cơ quan Liêm chính Điền kinh (AIU) ngày 23/10/2026 thông báo đình chỉ tạm thời Peres Jepchirchir, đương kim vô địch marathon nữ thế giới và cựu vô địch Olympic người Kenya, theo VnExpress và Tuổi Trẻ. Mẫu xét nghiệm ngoài thi đấu của chân chạy 33 tuổi, được thu thập tại Kenya, cho kết quả dương tính với erythropoietin (EPO). Đây mới là biện pháp tạm thời trong quá trình điều tra, chưa phải kết luận cuối cùng về việc vi phạm quy định chống doping.

Mẫu thử được lấy trước chiến thắng ở Sydney

Theo Runner's World và Marathon Journal, được VnExpress dẫn lại, mẫu thử được lấy trước khi Jepchirchir vô địch Sydney Marathon ngày 30/8/2026. Tuổi Trẻ dẫn chi tiết này từ AIU. Cả hai báo cho biết AIU chưa công bố ngày lấy mẫu cụ thể; VnExpress nói thêm rằng thời hạn đình chỉ cũng chưa được công bố.

Tại Sydney, Jepchirchir về nhất với thời gian 2 giờ 18 phút 31 giây. VnExpress viết cô bỏ xa đồng hương Irine Cheptai hơn ba phút, còn Tuổi Trẻ ghi khoảng cách là 3 phút 40 giây. Theo Tuổi Trẻ, đó là danh hiệu thứ tư của cô trong hệ thống World Marathon Majors. Ban tổ chức Sydney Marathon bày tỏ thất vọng nhưng cho biết sẽ tôn trọng quyền giải trình của vận động viên trước khi có phán quyết cuối cùng, VnExpress đưa tin. Tuổi Trẻ cho biết đến tối 23/10/2026, chức vô địch Sydney Marathon của cô chưa bị tước, và bản thân Jepchirchir cũng chưa đưa ra lời giải thích chính thức.

EPO là hormone kích thích cơ thể sản sinh hồng cầu, giúp tăng khả năng vận chuyển oxy đến cơ bắp. Vì vậy, việc dùng EPO tổng hợp trái phép có thể tạo lợi thế lớn trong các môn sức bền như marathon hay đua xe đạp. Chất này nằm trong danh mục cấm của Cơ quan Phòng chống Doping Thế giới (WADA), cả trong và ngoài thi đấu.

Bảng thành tích của Jepchirchir

Tuổi Trẻ cho biết Jepchirchir sinh năm 1993 và sở hữu bảng thành tích thuộc hàng xuất sắc nhất của làng chạy đường dài nữ trong thập niên qua. Những danh hiệu chính, do KBVN+ tổng hợp từ VnExpress và Tuổi Trẻ:

Kỷ lục thiết lập ở London sau đó bị Assefa phá vào năm 2025. Tuổi Trẻ cho biết cô cũng từng giữ kỷ lục thế giới ở cự ly half marathon.

Điền kinh Kenya lại bị phủ bóng

Theo VnExpress và Tuổi Trẻ (dẫn AFP), hơn 140 vận động viên Kenya đã bị đình chỉ hoặc cấm thi đấu vì doping kể từ năm 2017. Năm 2025, Ruth Chepngetich, người giữ kỷ lục thế giới marathon nữ, nhận án cấm ba năm vì vi phạm quy định chống doping liên quan đến chất lợi tiểu hydrochlorothiazide. Tuổi Trẻ cho biết vào tháng 3 năm 2026, cựu vô địch New York Marathon Albert Korir bị cấm thi đấu năm năm, còn Chủ tịch WADA Witold Banka mới đây đã yêu cầu Kenya quyết liệt hơn trong cuộc chiến chống doping.

Vụ việc xảy ra khi Kenya vừa giành quyền đăng cai Giải vô địch điền kinh thế giới 2029 tại Nairobi, lần đầu giải đấu được tổ chức ở châu Phi, theo cả hai báo.

Các bước tiếp theo

Theo Tuổi Trẻ, đình chỉ tạm thời nhằm ngăn vận động viên thi đấu trong lúc vụ việc được xử lý và không đồng nghĩa với án phạt chính thức. Jepchirchir có quyền yêu cầu phân tích mẫu B và giải trình về kết quả xét nghiệm. Nếu vi phạm được xác nhận, cô có thể đối diện án cấm thi đấu bốn năm, cùng nguy cơ bị hủy những thành tích thuộc giai đoạn vi phạm.

VnExpress dẫn quy định của World Marathon Majors: nếu bị kết luận vi phạm và nhận án cấm từ ba tháng trở lên, Jepchirchir sẽ đối diện lệnh cấm trọn đời tham dự tám giải thuộc hệ thống này. Theo VnExpress và Tuổi Trẻ, người đại diện Gianni Demadonna nói với Reuters rằng ông rất buồn trước sự việc và cho rằng những vận động viên sử dụng chất tăng cường thành tích trái phép cần bị loại khỏi các cuộc thi. VnExpress cũng ghi nhận cựu vận động viên Mỹ Kara Goucher bày tỏ sự tiếc nuối cho những đối thủ có thể đã mất cơ hội đứng trên bục nhận giải.