Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị doanh nghiệp châu Âu tham gia các dự án hạ tầng, logistics và năng lượng sạch tại Việt Nam với vai trò đối tác cùng thiết kế dự án, cùng đầu tư và chuyển giao công nghệ, chứ không chỉ cung cấp thiết bị hay làm nhà thầu, theo VnExpress. Đề nghị được đưa ra tại tọa đàm cấp cao với lãnh đạo doanh nghiệp tiêu biểu châu Âu và Bỉ ở Brussels sáng 22/10 giờ địa phương, tức chiều cùng ngày giờ Hà Nội, trong chuyến thăm chính thức Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Bỉ. Cũng ngày 22/10, ông hội đàm với Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, theo VietnamPlus.
Ba hướng hợp tác Việt Nam đề xuất
Theo VnExpress và VietnamPlus, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu ba hướng hợp tác lớn:
- Hạ tầng chiến lược, logistics, cảng biển, năng lượng sạch và kinh tế tuần hoàn. Việt Nam có nhu cầu rất lớn về hạ tầng giao thông, cảng biển, lưới điện, hạ tầng số và khu công nghiệp xanh, trong khi châu Âu mạnh về quy hoạch, kỹ thuật công trình, quản lý dự án, tiêu chuẩn môi trường và tài chính xanh.
- Công nghệ cao. Gồm chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, y tế, dược phẩm, công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao. Ông cho rằng một dự án công nghệ thành công không nên chỉ đo bằng số vốn, mà bằng số kỹ sư Việt Nam được đào tạo, số doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh mới mà dự án tạo ra.
- Nâng cấp thương mại thành chuỗi giá trị tiêu chuẩn cao. Việt Nam muốn tăng tỷ trọng sản phẩm có hàm lượng công nghệ, thiết kế, thương hiệu khi vào thị trường châu Âu, đồng thời có nhu cầu lớn nhập khẩu máy móc, thiết bị, dược phẩm, công nghệ và giải pháp xanh từ khu vực này.
Để hiện thực hóa, ông cam kết Việt Nam tiếp tục xây dựng môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo, nâng chất lượng chuẩn bị dự án và xử lý vướng mắc chính đáng của doanh nghiệp theo hướng rõ đầu mối, trách nhiệm, tiến độ và kết quả. Việt Nam cũng muốn khai thác hiệu quả hơn Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và thúc đẩy hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA).
Phía châu Âu, theo VietnamPlus, Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Bỉ Andries Gryffroy cho rằng việc kết nối thế mạnh hai bên sẽ tạo động lực lớn, nhất là trong cảng biển và logistics. Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu Roxana Mînzatu nhìn thấy cơ hội trong năng lượng sạch, bán dẫn, AI, y tế và hiện đại hóa sản xuất.
Sáu thỏa thuận được trao đổi
Theo VietnamPlus, các bên trao đổi 6 thỏa thuận tại tọa đàm:
- Bộ Giáo dục và Đào tạo với EU về giáo dục và đào tạo.
- UBND TP Hà Nội với Quỹ Aquitara và Công ty Tài chính 512 về nghiên cứu, khảo sát, lập đề xuất đầu tư khu công nghiệp sinh thái, công nghệ cao tại Khu công nghiệp Hạ Bằng.
- Tập đoàn Hóa chất Việt Nam với Air Liquide về hiệu quả năng lượng, an toàn công nghiệp và chuyển dịch năng lượng.
- Vietnam Airlines với APG Inc về phát triển thị trường và quảng bá thương hiệu.
- EuroCham với Quỹ Aquitara về một chương trình thiện nguyện.
- Vietravel với Tập đoàn Du lịch Quốc tế HiSEAS về hợp tác chiến lược.
Thương mại Việt Nam - EU qua các con số
VietnamPlus dẫn số liệu Bộ Công Thương, theo thống kê của Hải quan, cho thấy thương mại hai chiều tăng đều kể từ khi EVFTA có hiệu lực vào tháng 8/2020:
| Giai đoạn | Tổng kim ngạch | Xuất khẩu sang EU | Nhập khẩu từ EU |
|---|---|---|---|
| Bình quân 2020-2025 | 64,03 tỷ USD/năm (+8,5%/năm) | 47,71 tỷ USD/năm (khoảng +10,2%/năm) | 16,32 tỷ USD/năm (khoảng +4,2%/năm) |
| Năm 2025 | 73,81 tỷ USD (+7,79%) | 56,18 tỷ USD (+8,56%) | 17,64 tỷ USD (+5,39%) |
| 8 tháng năm 2026 | 57,16 tỷ USD (+18%) | 44,26 tỷ USD (+19,66%) | 12,91 tỷ USD (+12,75%) |
Năm 2025, Việt Nam xuất siêu sang EU 38,54 tỷ USD, tăng so với mức 35 tỷ USD của năm 2024. Xuất khẩu sang EU chiếm 11,8% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Hà Lan, Đức, Pháp, Italy, Bỉ và Tây Ban Nha chiếm trên 70% kim ngạch xuất khẩu sang khối này.
Về bối cảnh, hai bên thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 28/11/1990 và nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2026, nhân chuyến thăm Việt Nam của ông Costa. VietnamPlus cho biết Việt Nam là nước ASEAN đầu tiên có khuôn khổ quan hệ cao nhất này với EU.
Hội đàm với ông Costa: thuế, thủy sản và EVIPA
Theo VietnamPlus, tại hội đàm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên gắn kết sâu hơn về kinh tế, thương mại và đầu tư. Ông cảm ơn EU đã đưa Việt Nam ra khỏi Phụ lục I của Danh sách các vùng tài phán không hợp tác về thuế, và đề nghị sớm giải quyết các vấn đề tồn đọng như gỡ thẻ vàng IUU đối với thủy sản Việt Nam và sớm thông qua EVIPA. Ông Costa muốn phát huy các sáng kiến của EU như Cửa ngõ toàn cầu để thúc đẩy đầu tư chất lượng cao, hạ tầng kết nối bền vững và chuyển đổi năng lượng. Hai bên nhất trí nghiên cứu đưa kinh tế biển thành trụ cột hợp tác tiếp theo.
Doanh nghiệp Việt Nam được gì
Theo VietnamPlus, sau 6 năm thực thi, EVFTA đã tự do hóa trên 90% hàng hóa, và đến năm 2027 EU sẽ xóa bỏ gần như toàn bộ thuế quan với hàng Việt Nam. Khảo sát niềm tin kinh doanh quý 2/2026 của EuroCham cho thấy 55% doanh nghiệp châu Âu tham gia xem Việt Nam là cơ sở hoạt động cốt lõi hoặc địa điểm tăng trưởng quan trọng. Tuy vậy, các chuyên gia được VietnamPlus dẫn lưu ý lợi ích của hiệp định còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu môi trường. Với doanh nghiệp thủy sản, thẻ vàng IUU vẫn là vấn đề tồn đọng mà phía Việt Nam đề nghị EU sớm giải quyết.
Tiếp theo
Các mốc cần theo dõi gồm việc phê chuẩn EVIPA, hiện vẫn chưa hoàn tất; lộ trình EU xóa gần như toàn bộ thuế quan với hàng Việt Nam vào năm 2027; và kế hoạch EU, ASEAN nâng quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện trong năm 2027, khi hai bên kỷ niệm 50 năm quan hệ, theo ông Costa. Riêng thỏa thuận về Khu công nghiệp Hạ Bằng mới ở bước nghiên cứu, khảo sát và lập đề xuất đầu tư; các nguồn chưa nêu quy mô vốn hay tiến độ triển khai.