Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài cho doanh nghiệp chờ giải thể

Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 cùng tiền chậm nộp tương ứng, nhằm tháo gỡ cho doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, theo VnExpress. Đề xuất nằm trong hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế, áp dụng cả với hộ, cá nhân kinh doanh còn tồn đọng nghĩa vụ lệ phí môn bài.

Theo dự thảo, khoản nợ này sẽ được cơ quan thuế xử lý tự động trên hệ thống dữ liệu quản lý, người nộp thuế không phải gửi hồ sơ đề nghị. Cơ quan thuế dự kiến hoàn thành việc xử lý trong 6 tháng kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực. Nếu người nộp thuế đang bị cưỡng chế vì chính khoản nợ được xóa, biện pháp cưỡng chế sẽ chấm dứt với số tiền đã xử lý.

Vì sao khoản nợ nhỏ thành gánh nặng

Từ ngày 1/1/2026, cơ quan quản lý không còn thu lệ phí môn bài theo Nghị quyết 198/2025 của Quốc hội. Tuy nhiên, các khoản nợ phát sinh đến hết năm 2025 vẫn được ngành thuế theo dõi, đôn đốc thu hồi.

Trước đó, mức lệ phí môn bài với doanh nghiệp là 1 triệu, 2 triệu hoặc 3 triệu đồng mỗi năm, tùy vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư đăng ký. Với mức bình quân giả định 2 triệu đồng một năm, một doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa xong thủ tục đóng mã số thuế trong 5 năm có thể phát sinh 10 triệu đồng lệ phí; nếu kéo dài 10 năm, khoản này lên tới 20 triệu đồng, chưa gồm tiền chậm nộp.

Theo Bộ Tài chính, mức thu từng năm không lớn nhưng nghĩa vụ tích lũy qua nhiều năm có thể trở thành gánh nặng với doanh nghiệp không còn hoạt động. Một số đơn vị đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế; khi quay lại giải quyết, ngoài xử lý vi phạm về thuế, họ còn phải nộp lệ phí môn bài của những năm trước. Thiếu khả năng tài chính hoặc không có động lực xử lý nợ tồn đọng khiến quá trình giải thể tiếp tục kéo dài.

Khoản nợ lệ phí môn bài chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trong nhiều trường hợp, chi phí theo dõi, cưỡng chế lớn hơn số tiền có thể thu hồi.

Xóa tiền chậm nộp có điều kiện

Bên cạnh lệ phí môn bài, Bộ Tài chính đề xuất xóa tiền chậm nộp có điều kiện cho người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06). Điều kiện là hồ sơ đề nghị khôi phục hoặc đóng mã số thuế phải được cơ quan quản lý tiếp nhận chậm nhất ngày 30/6/2028, đồng thời người nộp thuế trả đủ tiền thuế nợ gốc trong thời hạn này. Trường hợp không còn nợ gốc, cơ quan thuế đối chiếu, xác nhận trên cơ sở dữ liệu quản lý.

Nhóm này không được xóa tự động; cơ quan thuế xem xét dựa trên hồ sơ và dữ liệu trên hệ thống. Theo Bộ Tài chính, nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động thời gian dài, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện. Yêu cầu trả toàn bộ nợ gốc và tiền chậm nộp có thể vượt khả năng tài chính, khiến họ tiếp tục bỏ mặc, không đóng mã số thuế. Cơ chế có điều kiện được kỳ vọng khuyến khích họ trả đủ nợ gốc, khôi phục hoạt động hoặc rút khỏi thị trường.

Ai chịu tác động và bước tiếp theo

Nếu được thông qua, đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài tác động trực tiếp tới khoảng 764.000 người nộp thuế đang nợ khoản này, phần lớn là doanh nghiệp nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động. Mục tiêu Bộ Tài chính nêu là tháo gỡ để các đơn vị này hoàn tất thủ tục giải thể.

Theo dự thảo, các chính sách trên được áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. Trường hợp phát hiện việc xóa nợ không đúng người, điều kiện hoặc số tiền, cơ quan thuế sẽ thu hồi, khôi phục khoản nợ và xử lý theo quy định. Bộ Tài chính đánh giá đây là giải pháp đặc thù để xử lý một lần các khoản nợ tồn đọng từ lâu. Đề xuất hiện mới nằm trong hồ sơ dự thảo nghị quyết; VnExpress chưa nêu thời điểm Quốc hội xem xét văn bản này.