Giá trị tạo ra trong nước cần tăng tương xứng với quy mô thương mại, thay vì chỉ theo đuổi kim ngạch, theo Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Nguyễn Anh Sơn. Trong cuộc trao đổi được Báo Điện tử Chính phủ đăng ngày 3/11, ông nhấn mạnh công nghiệp hỗ trợ, năng lực doanh nghiệp Việt và liên kết với khu vực FDI là những phần việc cần tập trung.
Kim ngạch lớn chưa đồng nghĩa giá trị giữ lại cao
Ông Sơn nhận định cơ cấu xuất khẩu đã chuyển dần sang công nghiệp chế biến, chế tạo. Tuy nhiên, ở các ngành như điện tử, máy móc, dệt may và da giày, giá trị gia tăng nội địa vẫn chưa tương xứng quy mô xuất khẩu.
Theo ông, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về quy mô sản xuất, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị chất lượng, đổi mới công nghệ và độ ổn định nguồn cung. Những điều kiện này ảnh hưởng khả năng trở thành nhà cung cấp trong chuỗi quốc tế.
Liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và FDI cũng chưa đạt kỳ vọng. Một số ngành vẫn phụ thuộc đáng kể nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu. Đây là đánh giá của người đứng đầu Cục Xuất nhập khẩu; bài phỏng vấn không công bố một tỷ lệ nội địa hóa mới cho từng ngành.
Các hướng nâng giá trị và mở thị trường
Giải pháp ông Sơn nêu gồm phát triển công nghiệp hỗ trợ ở điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, thiết bị điện và chế biến. Cùng với đó là hỗ trợ đổi mới công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn quốc tế để doanh nghiệp Việt tiến lên các công đoạn có giá trị cao hơn.
Trong thu hút FDI, ông đề xuất ưu tiên dự án công nghệ cao có khả năng phát triển hệ sinh thái nhà cung cấp trong nước. Về thị trường, các khu vực được nhắc tới gồm Trung Đông, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latin, bên cạnh thị trường truyền thống.
Bước tiếp theo theo định hướng của cuộc phỏng vấn là khai thác FTA sâu hơn và giúp doanh nghiệp đáp ứng chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi xanh cùng trách nhiệm chuỗi cung ứng. Những nội dung này là đề xuất phát triển, không phải một gói chính sách mới đã ban hành hoặc kết quả nội địa hóa đã hoàn thành.