Luật bóng đá là bộ quy tắc giúp mọi người hiểu sân đấu, cầu thủ, thời gian, cách ghi bàn, lỗi và các tình huống đưa bóng trở lại cuộc chơi. The IFAB ban hành 17 Luật của bóng đá; trong một trận 11 người tiêu chuẩn, mỗi đội có tối đa 11 cầu thủ, trận đấu thường gồm hai hiệp 45 phút và đội ghi nhiều bàn hơn sẽ thắng. Nếu một giải đấu cần phân định thắng thua khi hòa, điều lệ giải có thể quy định hiệp phụ và đá luân lưu sau trận.
Phiên bản tham chiếu: Bài viết này giải thích bóng đá 11 người theo Laws of the Game 2026/27 của The IFAB, được kiểm tra ngày 01/09/2026. Một số chi tiết tổ chức như số lần thay người, việc dùng VAR hoặc cách phân định đội thắng có thể phụ thuộc điều lệ của từng giải.
The IFAB và FIFA có vai trò gì?
The IFAB là cơ quan ban hành và sửa đổi Laws of the Game. FIFA là một thành viên của The IFAB và yêu cầu các thành viên FIFA chơi bóng đá theo những Luật này. Vì vậy, cách nói chính xác là FIFA và các giải thuộc FIFA áp dụng Luật của The IFAB; FIFA không tự viết một bộ “17 luật” riêng.
17 Luật tạo thành khung chung cho bóng đá trên toàn thế giới. Ban tổ chức có thể được phép điều chỉnh một số chi tiết tổ chức trong những giới hạn mà The IFAB quy định, nhất là với bóng đá trẻ, cựu cầu thủ, người khuyết tật, bóng đá phong trào hoặc một giải cụ thể. Điều lệ giải vẫn là nơi cần kiểm tra khi câu hỏi liên quan đến số lần thay người, hiệp phụ, đá luân lưu hay công nghệ được dùng.
17 Luật bóng đá bao quát những gì?
| Luật | Tên tiếng Anh | Người mới cần nhớ |
|---|---|---|
| 1 | The Field of Play | Sân, các đường biên, khu phạt đền, khung thành và cung phạt góc |
| 2 | The Ball | Quả bóng phải có hình dạng, kích thước, trọng lượng và áp suất phù hợp |
| 3 | The Players | Số cầu thủ, thủ môn, cầu thủ dự bị và thủ tục thay người |
| 4 | The Players' Equipment | Trang phục và thiết bị phải an toàn, không gây nguy hiểm |
| 5 | The Referee | Trọng tài điều khiển trận đấu và đưa ra quyết định cuối cùng trên sân |
| 6 | The Other Match Officials | Trợ lý trọng tài, trọng tài thứ tư, VAR và AVAR hỗ trợ trọng tài chính |
| 7 | The Duration of the Match | Hai hiệp chính, thời gian nghỉ và thời gian bù |
| 8 | The Start and Restart of Play | Giao bóng, thả bóng và các cách bắt đầu hoặc chơi lại |
| 9 | The Ball in and out of Play | Khi nào bóng còn trong cuộc hoặc đã ra ngoài cuộc |
| 10 | Determining the Outcome of a Match | Bàn thắng, tỷ số hòa và thủ tục tìm đội thắng |
| 11 | Offside | Vị trí việt vị và việc cầu thủ có tham gia tích cực hay không |
| 12 | Fouls and Misconduct | Lỗi, thẻ, phạt trực tiếp, phạt gián tiếp và hành vi sai trái |
| 13 | Free Kicks | Cách thực hiện và sự khác nhau giữa phạt trực tiếp, phạt gián tiếp |
| 14 | The Penalty Kick | Quả phạt đền được thực hiện trong trận |
| 15 | The Throw-in | Ném biên khi bóng đi hết đường biên dọc |
| 16 | The Goal Kick | Phát bóng khi toàn bộ bóng qua đường biên ngang, đội tấn công chạm bóng cuối cùng và không có bàn thắng |
| 17 | The Corner Kick | Phạt góc khi toàn bộ bóng qua đường biên ngang, đội phòng ngự chạm bóng cuối cùng và không có bàn thắng |
Trước khi bóng lăn: sân, bóng, cầu thủ và trang phục
Sân và quả bóng
Sân bóng đá là một hình chữ nhật. Hai đường biên dài là đường biên dọc (touchlines), còn hai đường biên ngắn là đường biên ngang (goal lines). Khu phạt đền, khu vực cầu môn, khung thành và cung phạt góc giúp xác định vị trí thực hiện nhiều tình huống trong trận.
Quả bóng phải có hình cầu và đáp ứng các giới hạn của Luật 2. Với bóng cỡ tiêu chuẩn, chu vi là 68–70 cm, trọng lượng lúc bắt đầu trận là 410–450 g và áp suất ở mực nước biển là 0,6–1,1 atm. Các trận quốc tế do FIFA hoặc liên đoàn châu lục tổ chức còn có yêu cầu về dấu chất lượng bóng theo chương trình chất lượng của FIFA.
Một đội có bao nhiêu cầu thủ?
Mỗi đội có tối đa 11 cầu thủ, trong đó một người phải là thủ môn. Một trận không thể bắt đầu hoặc tiếp tục nếu một đội có ít hơn 7 cầu thủ, trừ khi việc thiếu người chỉ mang tính tạm thời do hình thức truất quyền tạm thời hoặc giai đoạn một phút ngoài sân theo các protocol được Luật 3 cho phép.
Ở các giải chính thức, điều lệ phải quy định số cầu thủ dự bị được đăng ký, số cầu thủ được sử dụng và số cơ hội thay người trong giới hạn của Luật 3; giới hạn thông thường là tối đa 5 cầu thủ thay người. Các loại trận khác, trong đó có một số trận giao hữu quốc tế cấp đội tuyển A, có giới hạn riêng, nên không thể suy ra mọi trận đều dùng cùng số lần thay người hoặc cùng quy định khi có hiệp phụ.
Trang phục an toàn
Trang phục bắt buộc gồm áo có tay, quần, tất, dụng cụ bảo vệ ống đồng và giày. Cầu thủ không được mang thiết bị nguy hiểm. Theo thay đổi của mùa 2026/27, một số phụ kiện không nguy hiểm và được che phủ an toàn, chắc chắn có thể được cho phép; đồ vật nguy hiểm vẫn phải tháo bỏ. Khi xem một trận cụ thể, trọng tài và điều lệ giải là căn cứ để xử lý trường hợp trang phục riêng.
Trọng tài, thời gian và cách trận đấu bắt đầu
Ai điều khiển trận đấu?
Trọng tài có toàn quyền thực thi Luật trong trận và quyết định các sự kiện liên quan đến trận đấu. Trợ lý trọng tài, trọng tài thứ tư, VAR và AVAR có thể hỗ trợ theo nhiệm vụ được giao, nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về trọng tài chính.
Một trận kéo dài bao lâu?
Trận tiêu chuẩn có hai hiệp bằng nhau, mỗi hiệp 45 phút. Thời gian nghỉ giữa hai hiệp không quá 15 phút. Cuối mỗi hiệp, trọng tài bù thời gian đã mất vì thay người, chấn thương, câu giờ, xử lý kỷ luật, kiểm tra hoặc xem xét VAR, ăn mừng bàn thắng và những lần dừng trận khác.
Đừng gộp bù giờ với hiệp phụ. Bù giờ vẫn nằm ở cuối mỗi hiệp chính; hiệp phụ chỉ xuất hiện sau khi hết thời gian chính nếu điều lệ giải yêu cầu tìm đội thắng. Bài phân biệt bù giờ và hiệp phụ đi sâu vào hai khái niệm này; trang này chỉ giữ phần định vị trong dòng thời gian của trận.
Giao bóng và chơi lại
Giao bóng bắt đầu mỗi hiệp chính, mỗi hiệp phụ và được thực hiện lại sau khi có bàn thắng. Khi trọng tài dừng trận mà Luật không quy định một cách chơi lại khác, trận có thể tiếp tục bằng thả bóng (dropped ball). Bóng chỉ được xem là ra ngoài cuộc khi toàn bộ bóng vượt qua đường biên dọc hoặc đường biên ngang, trọng tài dừng trận, hoặc một trường hợp đặc biệt của quan chức trận đấu xảy ra theo Luật 9.
Bàn thắng, tỷ số và khi nào cần tìm đội thắng
Một bàn thắng được công nhận khi toàn bộ quả bóng đi qua đường biên ngang, ở giữa hai cột dọc và dưới xà ngang, đồng thời đội ghi bàn không phạm lỗi. Đội có nhiều bàn hơn thắng; nếu hai đội có cùng số bàn hoặc không có bàn, kết quả là hòa trừ khi điều lệ giải yêu cầu một đội thắng.
Khi cần phân định thắng thua, điều lệ giải có thể cho phép hai hiệp phụ bằng nhau, mỗi hiệp không quá 15 phút, rồi mới đá luân lưu hoặc dùng một quy trình được phép khác. Phạt đền trong trận là một cách chơi lại sau lỗi trực tiếp trong khu phạt đền; đá luân lưu diễn ra sau khi trận đã kết thúc để tìm đội thắng. Bài phạt đền và đá luân lưu khác nhau giải thích phần chi tiết, vì vậy bài tổng quan này không lặp lại vị trí thủ môn, thứ tự lượt đá hay các tình huống hai chạm.
Những quyết định người mới thường gặp
Việt vị không chỉ là đứng sau hậu vệ
Tại thời điểm đồng đội chơi hoặc chạm bóng, một cầu thủ có thể ở vị trí việt vị nếu phần đầu, thân người hoặc bàn chân nằm trong nửa sân đối phương và gần đường biên ngang đối phương hơn cả bóng lẫn cầu thủ đối phương áp chót. Vị trí đó chưa tự động là lỗi; cầu thủ còn phải tham gia tích cực vào pha bóng. Hãy xem giải thích việt vị dễ hiểu để đọc phần xác định mốc, tham gia tích cực và các ngoại lệ mà không lặp lại toàn bộ ví dụ ở đây.
Lỗi, phạt trực tiếp và phạt gián tiếp
Những hành động như đẩy, đá, kéo, xoạc hoặc lao vào đối phương có thể dẫn tới phạt trực tiếp khi trọng tài đánh giá có lỗi. Hành vi careless (thiếu thận trọng) không cần xử lý kỷ luật; hành vi reckless (liều lĩnh) phải bị cảnh cáo bằng thẻ vàng; dùng lực quá mức hoặc gây nguy hiểm cho an toàn của đối phương phải bị truất quyền bằng thẻ đỏ. Không phải mọi lần bóng chạm tay đều là lỗi dùng tay; trọng tài phải xem điều kiện cụ thể của Law 12.
Phạt trực tiếp có thể ghi bàn thẳng vào khung thành đối phương. Phạt gián tiếp cần bóng chạm một cầu thủ khác trước khi vào khung thành đối phương; trọng tài thường giơ một tay để báo hiệu quả phạt gián tiếp. Việt vị cũng dẫn tới phạt gián tiếp, nhưng cần phân biệt tình huống này với phạt đền.
Muốn xem riêng cách cảnh cáo, truất quyền thi đấu và trường hợp nhận thẻ vàng thứ hai, hãy đọc luật thẻ vàng và thẻ đỏ. Trong bài tổng quan này, phần thẻ chỉ giúp người mới hiểu vị trí của Law 12 trong toàn bộ trận đấu.
Ném biên, phát bóng và phạt góc
Hãy nhìn đường bóng đi ra và cầu thủ chạm bóng cuối cùng:
| Tình huống | Cách chơi lại | Điểm dễ nhớ |
|---|---|---|
| Toàn bộ bóng qua đường biên dọc | Ném biên | Đội đối phương của người chạm bóng cuối cùng thực hiện; không ghi bàn trực tiếp từ ném biên |
| Toàn bộ bóng qua đường biên ngang, người chạm cuối là đội tấn công và không có bàn thắng | Phát bóng | Bóng được đá từ khu vực cầu môn; có thể ghi bàn trực tiếp vào khung thành đối phương |
| Toàn bộ bóng qua đường biên ngang, người chạm cuối là đội phòng ngự và không có bàn thắng | Phạt góc | Đội tấn công đá từ cung phạt góc; có thể ghi bàn trực tiếp vào khung thành đối phương |
| Trọng tài dừng trận và không có cách chơi lại khác | Thả bóng | Cách thả bóng tuân theo Luật 8 và hoàn cảnh trọng tài dừng trận |
Trong mùa 2026/27, khi một đội cố tình trì hoãn ném biên hoặc phát bóng, trọng tài có thể bắt đầu đếm ngược trực quan 5 giây. Nếu hết thời hạn, ném biên được trao cho đội đối phương; với phát bóng, đội đối phương được hưởng phạt góc. Trọng tài chỉ bắt đầu đếm khi xác định có sự trì hoãn, vì vậy không phải mọi lần bắt đầu lại chậm đều tự động bị đổi quyền.
VAR và công nghệ hỗ trợ trọng tài
VAR không phải là một trọng tài thay thế trọng tài chính và cũng không kiểm tra mọi pha va chạm. Khi một giải đấu đáp ứng điều kiện triển khai và có sự cho phép bằng văn bản của FIFA, VAR hỗ trợ trong bốn nhóm áp dụng chung: bàn thắng hoặc không bàn thắng, phạt đền hoặc không phạt đền, thẻ đỏ và nhầm danh tính. Trong nhóm thẻ đỏ, quy trình VAR 2026/27 bao gồm trường hợp thẻ vàng thứ hai rõ ràng bị rút sai và dẫn đến thẻ đỏ. Ngưỡng can thiệp là lỗi rõ ràng và hiển nhiên hoặc sự cố nghiêm trọng bị bỏ sót; chỉ trọng tài mới bắt đầu quy trình xem xét và quyết định cuối cùng vẫn là của trọng tài.
Nhóm thứ năm là một lựa chọn của giải đấu: VAR có thể sửa một quả phạt góc được trao sai rõ ràng nếu việc sửa có thể thực hiện ngay và không làm chậm lần bắt đầu lại; khi quả phạt góc đã được thực hiện nhanh, quyết định không thể thay đổi. Xem VAR là gì và khi nào trọng tài xem VAR để tách VAR khỏi công nghệ xác định bóng qua vạch và hệ thống việt vị bán tự động. Các công nghệ này có chức năng khác nhau, không nên gọi chung là “VAR”.
Checklist 60 giây để đọc một pha bóng
- Bóng đang ở đâu? Xác định bóng còn trong cuộc hay đã đi hết một đường biên.
- Ai chạm bóng cuối? Câu trả lời thường quyết định ném biên, phát bóng hay phạt góc.
- Trọng tài thổi vì điều gì? Tách lỗi, việt vị, bóng ra ngoài và dừng trận vì lý do khác.
- Đó là loại phạt nào? Phạt trực tiếp có thể ghi bàn thẳng; phạt gián tiếp cần một lần chạm khác; phạt đền là trường hợp đặc biệt trong trận.
- Có thẻ hay không? Không phải mọi lỗi đều có thẻ; mức độ careless, reckless hoặc dùng lực quá mức ảnh hưởng đến kỷ luật.
- Trận đã kết thúc chưa? Hiệp phụ và đá luân lưu chỉ có thể xuất hiện theo điều lệ giải, không phải phần mặc định của mọi trận.
- Có công nghệ hỗ trợ không? VAR chỉ xử lý nhóm tình huống giới hạn và quyết định cuối cùng vẫn thuộc về trọng tài.
Câu hỏi thường gặp về luật bóng đá
Bóng đá có bao nhiêu luật?
The IFAB chia Laws of the Game thành 17 Luật, từ sân và quả bóng đến cách xác định đội thắng, việt vị, lỗi và các tình huống chơi lại.
Một đội bóng đá có bao nhiêu cầu thủ?
Một đội có tối đa 11 cầu thủ và phải có một thủ môn. Nếu còn ít hơn 7 cầu thủ, trận không thể bắt đầu hoặc tiếp tục, nhưng cần xem các ngoại lệ và điều lệ áp dụng cho trận cụ thể.
Một trận bóng đá kéo dài bao lâu?
Thời gian tiêu chuẩn là hai hiệp 45 phút, nghỉ giữa hiệp không quá 15 phút, cộng thêm thời gian bù cho các lần gián đoạn. Hiệp phụ chỉ có khi điều lệ giải yêu cầu phân định thắng thua.
Đứng sau hậu vệ cuối cùng có luôn là việt vị không?
Không. Cần xét đúng thời điểm đồng đội chạm bóng, phần cơ thể được tính, bóng, cầu thủ đối phương áp chót và việc cầu thủ có tham gia tích cực hay không.
Bù giờ có phải là hiệp phụ không?
Không. Bù giờ bù lại thời gian bị mất ở cuối hiệp chính; hiệp phụ diễn ra sau khi hết thời gian chính và chỉ dùng khi giải cần tìm đội thắng.
Phạt đền có giống đá luân lưu không?
Không. Phạt đền là tình huống chơi lại trong trận sau một lỗi trực tiếp trong khu phạt đền. Đá luân lưu diễn ra sau trận để phân định thắng thua theo điều lệ.
Bóng chạm tay có phải lúc nào cũng phạm lỗi không?
Không. Trọng tài phải xem cầu thủ có cố tình dùng tay hoặc cánh tay chơi bóng, cơ thể có bị mở rộng bất thường hay không và các điều kiện liên quan của Law 12. Chỉ nhìn thấy bóng chạm tay là chưa đủ để kết luận có phạt đền.
VAR có được dùng trong mọi trận không?
Không. Giải đấu phải đáp ứng yêu cầu triển khai và có sự cho phép bằng văn bản cần thiết của FIFA; ngay cả khi có VAR, hệ thống cũng chỉ xử lý các nhóm sự cố được quy trình cho phép. Quyết định cuối cùng vẫn do trọng tài chính đưa ra.
Để tiếp tục đọc các bài giải thích bóng đá, hãy xem chuyên mục bóng đá KBVN+.