Phim tài liệu Okinawa Saudade của Matsubayashi Yoju theo chân hai người Brazil có gốc Okinawa trong chuyến trở về hòn đảo để tìm hiểu văn hóa và lịch sử gia đình. Trong cuộc phỏng vấn Variety nhân chương trình Nippon Cinema Now tại Liên hoan phim Tokyo lần thứ 39, đạo diễn giải thích dự án bắt đầu từ mối liên hệ ông xây dựng với cộng đồng di dân khoảng một thập niên trước.

Từ nghiên cứu lịch sử đến câu chuyện múa

Matsubayashi sống tại Brazil một năm từ 2016. Tại đây, ông biết về việc người Nhật ở Santos bị cưỡng bức di dời trong thời chiến; chủ đề đó dẫn tới phim Okinawa/Santos năm 2020. Quá trình phỏng vấn giúp ông gắn bó hơn với cộng đồng Okinawa tại Brazil.

Nguồn tư liệu ở cơ sở văn hóa Bunkyo thuộc São Paulo đóng vai trò quan trọng. Đạo diễn không chỉ chú ý thông tin trong hồ sơ tiếng Nhật và Bồ Đào Nha, mà còn ấn tượng với lượng tài liệu người Okinawa lưu giữ về chính mình.

Ở Okinawa Saudade, Yumi học múa cổ điển Ryukyu Buyo, còn Everton dạy điệu Eisa tại Brazil. Chuyến trao đổi của họ đưa câu hỏi về nguồn gốc vào những trải nghiệm cụ thể. Matsubayashi xem mình cũng là một người đang tự hỏi về căn tính, thay vì đứng hoàn toàn bên ngoài để quan sát.

Truyền thống biến đổi cùng cộng đồng

Đạo diễn phân biệt Eisa truyền thống ở Okinawa với Creative Eisa phát triển tại Brazil. Theo ông, hình thức tại Brazil đã có lịch sử khoảng 45 năm nên cũng có thể được nhìn như một truyền thống riêng. Khác biệt về nhạc cụ và cách biểu diễn trở thành phần của hành trình tìm hiểu, không phải thước đo xếp hạng hai cộng đồng.

Ông liên hệ việc làm phim với lời xin lỗi chính thức của phía Brazil năm 2024 và chương trình trao đổi cùng năm. Những sự kiện ấy là bối cảnh quá khứ, không phải chính sách mới được công bố trong dịp phỏng vấn.

Về sản xuất, Matsubayashi nói hỗ trợ từ tỉnh Okinawa giúp ông hoàn thành hậu kỳ trong lúc nguồn tài chính làm tài liệu khó khăn. Phần giới thiệu tại Tokyo đưa bộ phim đến với khán giả trong chương trình Nippon Cinema Now. Matsubayashi nhìn tác phẩm này như bước chuyển sang cách kể chủ quan hơn, đặt cảm xúc của điệu múa bên cạnh câu hỏi về căn tính mà Yumi, Everton và chính ông cùng theo đuổi.