Việt Nam cần đồng thời mở rộng nguồn vốn, nâng hiệu quả đầu tư và cải thiện năng suất nếu muốn theo đuổi tăng trưởng GDP hai chữ số. Đó là ba nhóm vấn đề được các chuyên gia phân tích tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, theo bài tổng hợp của VnExpress công bố ngày 2/11, sau khi diễn đàn đã kết thúc.

Nguồn vốn ngoài ngân sách giữ vai trò lớn

TS Cấn Văn Lực ước tính nền kinh tế phải huy động khoảng 280–300 tỷ USD mỗi năm, với quy mô đầu tư toàn xã hội tương đương 40% GDP. Đây là tính toán cho mục tiêu tăng trưởng, không phải số tiền đã được huy động. Theo ông, vốn nhà nước hiện đóng góp 20–22% tổng đầu tư và có thể đáp ứng tối đa 30%; phần còn lại phụ thuộc khu vực tư nhân và vốn nước ngoài.

Cơ cấu huy động cũng là vấn đề. Tín dụng ngân hàng đang cung cấp 51% tổng vốn, trong khi cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp chiếm khoảng 13–14%. Ông Lực đề nghị phát triển thị trường vốn, đồng thời khai thác tài chính xanh, thị trường carbon, tài sản số và kiều hối. Đại diện FTSE Russell Wanming Du nhấn mạnh nhu cầu nguồn lực trung và dài hạn cho hạ tầng, công nghệ cao và chuyển dịch năng lượng.

Đầu tư phải tạo thêm giá trị

Chỉ số ICOR của Việt Nam trong năm năm qua luôn trên 6, so với mức 3–4 tại một số nền kinh tế châu Á khi tăng trưởng nhanh. Chỉ số thấp hơn thể hiện cần ít vốn hơn để tạo thêm một đơn vị tăng trưởng. Ông Lực đề xuất hướng tới 4,5, cùng việc cân đối đầu tư cho khoa học, giáo dục và y tế.

Ở phía lao động, đại diện Ngân hàng Thế giới Mariam J. Sherman cho biết một lao động sản xuất Việt Nam tạo khoảng 6,7 USD giá trị gia tăng mỗi giờ, chưa bằng một nửa Trung Quốc. Khoảng 85% việc làm trong xuất khẩu vẫn thuộc các hoạt động sản xuất như lắp ráp. Những dữ liệu này cho thấy tăng quy mô vốn cần đi cùng nâng vị trí của doanh nghiệp và người lao động trong chuỗi giá trị.

Bước tiếp theo nằm ở thực thi: lựa chọn dự án có chất lượng, phát triển kênh vốn dài hạn và cải thiện năng suất. Các kiến nghị được đặt trong yêu cầu giữ ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát khi Chính phủ trình mục tiêu GDP năm 2027 tăng từ 10% trở lên.