Nhiều lăng mộ các chúa Nguyễn ở vùng thượng nguồn sông Hương, Huế đang xuống cấp nghiêm trọng, và đơn vị quản lý di tích đang lập dự án tu bổ với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 60 tỉ đồng, theo Báo Văn Hóa. Dự án dự kiến tu bổ tám lăng chúa Nguyễn cùng lăng Cơ Thánh và lăng Hải Đông Quận vương, nhưng bài báo chưa nêu thời điểm khởi công.
Các lăng tập trung ở địa bàn xã Hương Thọ cũ, nay là phường Kim Long (TP. Huế). Theo Báo Văn Hóa, dù được nhiều du khách tìm đến tham quan và dâng hương, không ít người dân và du khách vẫn chưa biết đến các di tích này vì đường vào khá hẹp và tình trạng xuống cấp kéo dài.
Lăng Trường Thiệu: tường thành sạt trượt, cỏ dại phủ kín
Lăng Trường Thiệu là nơi an nghỉ của chúa Nguyễn Phúc Thuần (1754-1777), nằm cách bờ sông Tả Trạch khoảng 400m, cạnh Trường THCS Hương Thọ và gần lăng Trường Cơ của chúa Tiên Nguyễn Hoàng. Theo sử liệu, chúa Nguyễn Phúc Thuần trước đó được an táng tại Gia Định; đến đầu triều Nguyễn, phần mộ được di dời về vị trí hiện nay.
Lăng có vòng thành ngoài chu vi khoảng 117m, cao 2,5m và vòng thành trong chu vi hơn 64m, cao gần 1,9m, xây chủ yếu bằng đá núi, gạch vồ và vôi vữa. Phóng viên Báo Văn Hóa ghi nhận hai lớp vòng thành đã sạt trượt, nghiêng lún, xô lệch, xuất hiện nhiều lỗ hổng và tiềm ẩn nguy cơ đổ sập; cổng, bình phong, hương án cũng xuống cấp nghiêm trọng, còn bên trong cỏ mọc dày, cây dại bám vào tường thành.
Hệ thống lăng chúa Nguyễn
Theo TS Phan Thanh Hải, nguyên Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, vào thời các chúa Nguyễn (1558-1775), lăng mộ các chúa và phi được bố trí ở phía Tây và Tây Nam, vùng thượng nguồn sông Hương. Nhiều lăng bị tàn phá dưới thời Tây Sơn và được dựng lại vào đầu triều Nguyễn, nên có quy mô, cấu trúc gần giống nhau: hai lớp tường thành hình chữ nhật, bình phong tiền và bình phong hậu trang trí rồng, long mã, nấm mộ hai tầng giật cấp, không có công trình kiến trúc gỗ. Các lăng nhỏ và đơn giản hơn lăng các vua Nguyễn sau này nhưng đều có vị trí lý tưởng theo phong thủy.
| Lăng | Nơi an nghỉ của | Cấp xếp hạng |
|---|---|---|
| Trường Cơ | Chúa Tiên Nguyễn Hoàng | Quốc gia |
| Trường Thái | Chúa Nguyễn Phúc Khoát | Quốc gia |
| Trường Thiệu | Chúa Nguyễn Phúc Thuần | Quốc gia |
| Trường Diễn | Chúa Nguyễn Phúc Nguyên | Tỉnh, thành phố |
| Trường Diên | Chúa Nguyễn Phúc Lan | Tỉnh, thành phố |
| Trường Hưng | Chúa Nguyễn Phúc Tần | Tỉnh, thành phố |
| Trường Mậu | Chúa Nguyễn Phúc Thái | Tỉnh, thành phố |
| Trường Thanh | Chúa Nguyễn Phúc Chu | Tỉnh, thành phố |
Một số lăng như Trường Cơ, Trường Thanh, Trường Phong đã được tu bổ với quy mô khác nhau; các di tích còn lại đang hư hại, cần sớm được bảo tồn.
Dự án 60 tỉ đồng: đã đến đâu
Ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án di tích Cố đô Huế, cho biết đơn vị đã khảo sát và lập hồ sơ đánh giá hiện trạng. Vì các lăng gồm cả di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh, hồ sơ đã được trình các cấp thẩm định; đến nay cơ bản đã được thông qua, và đơn vị đang lập dự án "Bảo quản, tu bổ phục hồi lăng các chúa Nguyễn" để sớm triển khai.
Các hạng mục dự kiến gồm cổng, bình phong, hương án, phần mộ, tường thành trong và ngoài, sân, sân vườn cảnh quan và hạ tầng kỹ thuật. Phương án chủ yếu là tu bổ theo nguyên gốc, gia cố kết cấu, phục hồi hoa văn, đồng thời bổ sung hệ thống thoát nước, chiếu sáng và camera an ninh. Thời điểm khởi công và hoàn thành chưa được công bố trong bài báo.