Sửa Luật Đầu tư: Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói không thể tăng trưởng hai con số nếu thiếu FDI

Sáng 24/10, trong chương trình Kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Phát biểu tại Tổ 5 (gồm Đoàn ĐBQH Quảng Ninh, Đà Nẵng và Cao Bằng), Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định Việt Nam không thể đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số nếu thiếu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), theo Cổng thông tin Bộ Tài chính. Ở các tổ khác, theo Báo Chính phủ và VnExpress, nhiều đại biểu đề nghị mở rộng diện được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt mà Chính phủ đề xuất trong dự thảo.

Bài toán vốn cho tăng trưởng hai con số

Theo Cổng thông tin Bộ Tài chính, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết để tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 40% GDP, còn hệ số ICOR phải giảm từ 6,4 xuống 4,5–4,8. Nhu cầu vốn giai đoạn 2026–2030 dự kiến gấp 2,67 lần giai đoạn 2021–2025, đòi hỏi huy động nguồn lực rất lớn, nhất là từ FDI.

“Chúng ta có thể tăng trưởng mà không cần FDI được không? Xin thưa rằng câu trả lời rất đơn giản: Không thể!”, ông nói.

KBVN+ tóm tắt các số liệu Bộ trưởng nêu tại phiên thảo luận:

Theo Bộ trưởng, thu hút đầu tư không chỉ dừng ở quy mô vốn mà quan trọng hơn là nâng giá trị gia tăng, tiếp nhận công nghệ và đưa doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông lấy ví dụ lĩnh vực bán dẫn, nơi mỗi công đoạn có yêu cầu khác nhau về công nghệ, nhân lực và giá trị gia tăng. Việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu cũng làm giảm hiệu quả của các ưu đãi thuế truyền thống, nên Việt Nam cần phương thức hỗ trợ đầu tư phù hợp hơn, tập trung vào công nghệ cao, nghiên cứu khoa học và liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Dự thảo đề xuất ưu đãi đặc biệt cho những dự án nào

Theo VnExpress, Chính phủ đề xuất ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt nhằm khuyến khích các dự án có tác động lan tỏa. 4 nhóm dự án có thể được hưởng, trong đó có trung tâm đổi mới sáng tạo, dữ liệu lớn, hạ tầng điện toán đám mây, sản xuất và kiểm thử chip bán dẫn; dự án trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, kho dự trữ năng lượng cũng dự kiến được hỗ trợ đặc biệt. Báo Chính phủ cho biết dự thảo đề xuất Chính phủ hỗ trợ bằng tiền đối với 6 loại chi phí và có thể bổ sung các khoản chi phí khác.

Nhiều đại biểu muốn mở rộng danh sách này:

• Công nghiệp văn hóa: Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn ĐBQH Hải Phòng), Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đề nghị đưa các dự án hạ tầng công nghiệp văn hóa quy mô lớn, trung tâm sản xuất sản phẩm nghe nhìn kỹ thuật số, công viên công nghệ văn hóa và du lịch di sản số quy mô quốc tế vào diện ưu đãi đặc biệt, theo Báo Chính phủ và VnExpress. Mục tiêu bà nêu là công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030. Tại tổ TP.HCM, đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng cho rằng nên hỗ trợ đầu tư đặc biệt với văn hóa và du lịch, theo VnExpress.
• Nông nghiệp công nghệ cao, dược liệu, hàng không: Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (Đoàn ĐBQH Đồng Nai) đề nghị bổ sung dược liệu công nghệ cao; công nghiệp hàng không và dịch vụ kỹ thuật hàng không, gồm bảo dưỡng, sửa chữa, đại tu tàu bay (MRO); sản xuất nông sản, thực phẩm công nghệ cao ứng dụng tự động hóa và trí tuệ nhân tạo trong quản lý chất lượng. Theo Báo Chính phủ, bà còn đề nghị đưa các dự án xanh như khu công nghiệp sinh thái, điện gió, điện mặt trời, xử lý chất thải vào diện ưu đãi đặc biệt.
• Mở cửa thị trường: Tại Tổ 3, nơi Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự thảo luận, đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn ĐBQH Hải Phòng) ủng hộ giao Chính phủ quyết định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài khi đáp ứng những điều kiện nhất định. Tuy vậy, ông đề nghị cân nhắc bỏ nguyên tắc không phân biệt nhà đầu tư theo quốc tịch, vì các hiệp định Việt Nam đã ký có cam kết mở cửa khác nhau, và đánh giá kỹ khả năng cân đối ngân sách cho khoản hỗ trợ bằng tiền, theo Báo Chính phủ.

Doanh nghiệp và địa phương được gì

Theo Cổng thông tin Bộ Tài chính, Bộ trưởng lưu ý khi doanh nghiệp Việt Nam chưa đáp ứng đủ yêu cầu về chất lượng, giá thành và năng lực cung ứng, khả năng tham gia sâu vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn sẽ còn hạn chế; vì vậy phát triển công nghiệp hỗ trợ và nhân lực chất lượng cao cần được quan tâm khi hoàn thiện chính sách. Cũng tại Tổ 5, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn ĐBQH Đà Nẵng) đề nghị gắn ưu đãi với phát triển công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và năng lực doanh nghiệp trong nước, còn đại biểu Trần Thị Kim Nhung (Đoàn ĐBQH Quảng Ninh) lưu ý rà soát kỹ quy định về sử dụng ngân sách, điều khoản chuyển tiếp và thời điểm có hiệu lực.

Với địa phương, đại biểu Bùi Xuân Hải ủng hộ cơ chế đặc thù thu hút đầu tư theo Điều 17a, với điều kiện không trái quy định của Trung ương hay tạo cạnh tranh không lành mạnh, và đề xuất cho phép địa phương dùng một tỷ lệ nhất định từ ngân sách để thực hiện chính sách thu hút đầu tư. Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương đề xuất luật hóa cơ chế chấm điểm lựa chọn nhà đầu tư cho dự án không dùng vốn ngân sách, vì theo bà quy trình đấu thầu kéo dài làm tăng thời gian, chi phí cho cả Nhà nước và doanh nghiệp.

Tiếp theo

Theo VnExpress, Quốc hội sẽ thảo luận về dự án luật này ở hội trường ngày 2/11 và xem xét, biểu quyết vào ngày 20/11. Nếu được thông qua, luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 31/3/2027. Cùng kỳ họp, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng đã trình dự án sửa đổi ba luật thuế; nội dung có trong bài Chính phủ đề xuất thuế 0,2% với đất bỏ hoang, đại biểu Quốc hội đòi rõ tiêu chí. Về định hướng thu hút vốn châu Âu, xem thêm Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị doanh nghiệp châu Âu đầu tư hạ tầng, năng lượng sạch tại Việt Nam.